Stichting Zaan Primair draait pilot met de monitor van Kleine Grote Denkers: het meetinstrument voor burgerschap
Burgerschap en Diversiteit
Bij Zaan Primair gaat het niet alleen om kennisoverdracht. Ze leggen de nadruk op het bevorderen van respect en diversiteit tussen leerlingen. "Er is veel diversiteit binnen onze scholen, zowel qua achtergrond van de leerlingen als in de verschillende schooltypen. Het is belangrijk dat kinderen leren dat diversiteit bestaat en dat we elkaar met respect behandelen, ongeacht de verschillen," aldus Tamara.
Dit respect voor diversiteit is een fundamenteel onderdeel van hun visie en komt niet alleen terug in het onderwijsaanbod, maar ook in hun gesprekken met ouders. Tamara voegt toe: "Onze taak is om te laten zien dat diversiteit er is. Je hoeft het er niet mee eens te zijn, maar je moet wel respectvol met elkaar omgaan."
Op zoek naar het juiste meetinstrument
Toen Tamara bij Zaan Primair begon, bleek dat het burgerschapsonderwijs nog niet stevig op de agenda stond. Dit was voor de stichting het moment om de aanpak te heroverwegen. “We moesten de touwtjes wel wat aantrekken. Toen ik erbij kwam, was er al een drie jaar durend traject geweest, maar ik merkte dat we er nog niet waren.” Om meer grip te krijgen op het proces van burgerschapsonderwijs, werd er een plan van aanpak opgesteld met duidelijke doelen en een PDCA-cyclus (Plan-Do-Check-Act). "We wilden dat scholen meer grip kregen op het proces van burgerschapsonderwijs, en dat ze zelf konden reflecteren en hun eigen voortgang monitoren," aldus Tamara.
Hoe Zaan Primair bij Kleine Grote Denkers Terechtkwam
Op zoek naar een geschikt meetinstrument ontdekte Zaan Primair verschillende aanbieders, waaronder Kleine Grote Denkers (KGD). “We kwamen Kleine Grote Denkers tegen op een informatiemarkt en hebben daarna verschillende aanbieders met elkaar vergeleken,” vertelt Tamara. “We waren vooral op zoek naar iets dat bij ons paste. Het formatieve aspect sprak ons aan, omdat we niet alleen wilden weten of leerlingen de juiste antwoorden gaven, maar ook of ze echt actief met de doelen bezig waren.”
Tamara legt verder uit waarom de integratie met hun bestaande systemen zo belangrijk was: "Wat ook belangrijk was in ons geval, is dat we kozen voor een monitor die aansluit bij Basispoort, aangezien we allemaal met MijnRapportFolio werken. Niet alle monitors zijn gekoppeld aan MijnRapportFolio, maar bij de monitor van Kleine Grote Denkers gaat dit wel gebeuren. Die koppeling was voor ons een vereiste. Als we in de toekomst per leerling willen of moeten gaan monitoren, dan moet het instrument wel aansluiten bij die systemen."
Na een aantal presentaties en pitches van verschillende aanbieders, koos Zaan Primair ervoor om samen te werken met KGD voor een pilot. “We besloten voor Kleine Grote Denkers omdat het formatief toetsen, de reflectie op het leerproces en de toekomstige koppeling met Basispoort goed bij onze visie aansluit,” legt Tamara uit. “Het was belangrijk dat we niet alleen de eindresultaten van leerlingen meten, maar ook het proces van leren en de houding die we wilden bevorderen.”
De Pilot: Monitor Bovenschools Afnemen
Zaan Primair besloot de monitor stichting-breed af te nemen om een gezamenlijke aanpak te creëren. “Het idee was om een pilot stichting-breed te starten, zodat we een gezamenlijke aanpak konden hebben en niet elke school voor zich zou werken. Het leek ons efficiënter en effectiever om het in een bredere context te testen en de ervaringen van meerdere scholen samen te nemen," zegt Tamara.
De pilot had specifieke voorwaarden: de deelnemende scholen moesten hun leerlingpopulatiebeschrijving, visie en aanbod op orde hebben. Uiteindelijk mochten 7 scholen meedoen aan de pilot.
Meet je wat je wilt meten?
Tamara merkt op dat sommige scholen nog steeds met de vragenlijsten van Rovict werken, omdat ze gewend zijn om resultaten op deze manier te meten. “Er zijn dus ook scholen die de harde cijfers prettig vinden en die het makkelijker vinden om te zien hoe goed hun leerlingen het doen op een bepaalde vaardigheid,” zegt Tamara. Ze legt verder uit: “Met de vragenlijsten weet je wel wat de goede antwoorden zijn, maar dat wil niet zeggen dat de leerlingen het in de praktijk ook doen. Ze weten heel goed wanneer ze de goede antwoorden moeten geven, maar dat betekent niet automatisch dat ze die waarden in hun gedrag laten zien.”
Tamara benadrukt het verschil tussen het oppervlakkige afnemen van een vragenlijst en het diepere leerproces dat Zaan Primair probeert te bevorderen. "Leerkrachten weten dan wel of de leerlingen de juiste antwoorden geven, maar hoe zit het met de houding die ze daadwerkelijk laten zien in hun interacties?" vraagt Tamara zich af. “Meet je wel wat je wilt meten?"
Dit verklaart waarom Zaan Primair koos om een pilot te draaien met de formatieve monitor van Kleine Grote Denkers, die meer gericht is op het proces van leren en reflecteren, in plaats van alleen cijfers te verzamelen. “Hoewel het de scholen in principe nog steeds vrij staat om te kiezen welk meetinstrument het beste bij hen past,” zegt Tamara, "blijven wij geloven in de kracht van reflectie en het proces."
Succeservaringen
Tot nu toe heeft Zaan Primair voornamelijk positieve reacties ontvangen van de scholen die deelnemen aan de pilot. Tamara: "De leerkrachten geven aan dat het makkelijk in te vullen is en ze vinden het fijn dat het niet als extra werk voelt. Ze hoeven geen lange reflecties meer te schrijven, maar kunnen het proces eenvoudig bijhouden met de monitor."
De samenwerking met KGD heeft ook veel voordelen opgeleverd. “We hebben een kort lijntje met Kilian (oprichter Kleine Grote Denkers), wat de communicatie heel soepel maakt. Hij denkt met ons mee en reageert snel als er problemen zijn,” vertelt Tamara. "De samenwerking versterkt ons werk, omdat we wederzijds veel kennis delen en elkaar helpen om de doelen verder te ontwikkelen."
Advies voor scholen die nog op zoek zijn
Tamara heeft een aantal waardevolle adviezen voor scholen die nog op zoek zijn naar het juiste meetinstrument voor burgerschapsonderwijs. "Wat wij hebben gedaan, is dat we werksessies hebben georganiseerd, waardoor de scholen samen aan hun plan konden werken en konden bedenken hoe ze de teams zouden meenemen in dit proces," vertelt Tamara. “Het is echt belangrijk om als school of stichting samen te kijken naar wat er nodig is en welke instrumenten daarbij passen.”
Daarnaast benadrukt Tamara het belang van samenwerking binnen het team: “De scholen die meedoen, hebben echt samen met hun teams nagedacht over welke informatie ze willen delen en hoe ze dat gaan doen,” legt ze uit. Dit gezamenlijke proces zorgt ervoor dat alle betrokkenen zich eigenaar voelen van het instrument en de toepassing ervan.
Tamara denkt dat het handig is om een meetinstrument stichting-breed in te zetten. “Als je stichting-breed een instrument afneemt, ben je niet alleen effectiever, maar het is vaak ook goedkoper. Daarnaast kan je als collega’s bij elkaar terecht voor feedback en hulp,” aldus Tamara. Dit bevordert niet alleen de kwaliteit van de uitvoering, maar zorgt er ook voor dat iedereen in de organisatie op dezelfde lijn zit.
Een toekomst vol reflectie
Zaan Primair blijft zich inzetten voor de verbetering van burgerschapsonderwijs en zal de inzichten uit de pilot met Kleine Grote Denkers gebruiken om verder te ontwikkelen. De focus ligt op het proces, niet alleen op de eindresultaten. "Wat ik uiteindelijk hoop, is dat er geen twijfel meer bestaat over hoe we met elkaar omgaan. Dat iedereen met respect met elkaar omgaat, ongeacht wat je denkt, wat je voelt, hoe je eruitziet," zegt Tamara.
Met de juiste tools en een gezamenlijke aanpak blijft Zaan Primair werken aan een toekomst waarin respect en burgerschap centraal staan in het onderwijs.
Deze webpagina is geschreven door Jaleesa Landveld. Adviseur, Trainer en Kinderfilosoof van Kleine Grote Denkers. Dit artikel is voor het laatst bijgewerkt op 19 maart 2026. Zie je content die niet klopt? Of heb je vragen over deze content? Neem dan contact op via contact@kleinegrotedenkers.nl.
